آنرا منعقد ساخت دوباره همان قرآن چاپى طبق قواعد رسم الخط مصحف تصحيح شد . أعضاء اين لجنه عبارت بودند از : حنفي ناصيف ، احمد اسكندري ، ومصطفى عناني تحت اشراف اساتيد الأزهر . ونيز پس از آنكه اين تصحيح از سوى أستاذ مقرئين مصر ، يعنى شيخ محمد بن علي بن خلف حسيني ، ونيز شيخ جامع الأزهر : شيخ محمد أبو الفضل ، در دهم ربيع الأول 1337 ه‍ . ق مورد تأييد قرار گرفت به چاپ رسيد ( 1 ) . - آنگاه به سال 1342 ه‍ . ق = 1923 م - فقط طبق روايت حفص از قرائت عاصم - وتحت نظر اساتيد الأزهر وتأييد لجنه أي كه از سوى ملك قؤاد أول تعيين گرديد در قاهره به طبع رسيد . أعضاء اين لجنه عبارت بودند از : شيخ محمد على نجار ( أستاذ دانشكده ء زبان وادبيات عرب ) ، وشيخ عبد الحليم بسيوني ( مدير دفتر رئيس جامع الأزهر ) وشيخ على محمد ضباع أستاذ مقرئين مصرى . لجنه ء يادشده همه ء آن مطالبي را كه در چاپ لجنه ء قبلي نياز به ترميم داشت جبران كرد . ( جهان اسلامي اين مصحف را تلقى به قبول نمودند وميليونها نسخه در سال از اين قرآن به چاپ مى رسيد كه به صورت مصحف منحصر به فرد در ميان مسلمين درآمد وميان آنها متداول گشت ، چرا كه دانشمندان شرق وغرب بلاد اسلامي - با اتفاق نظر - دقت كامل رسم الخط اين مصحف را گواهى كرده بودند ) ( 2 ) . پس از اين مراحل ، مصحف را روى صفحه ونوار به صورت مرتل با صداى معروفترين مقرئين معاصر أمثال شيخ محمود خليل حصري ( 3 ) ضبط كردند ، وهدف اين بود كه بعد صوتي قراآت قرآني را مورد صيانت قرار دهند . آغاز همه ء اين كارها به امر عثمان [ ونظارت تام وكامل أمير المؤمنين على ( عليه السلام ) بر كار عثمان ] صورت گرفت وتداوم يافت تا سرانجام به صورت مصحف مرتل درآمد كه هدف همه ء اين مساعي در طول بيش از چهارده قرن چنان بود كه سازمان قراآت از آنجهت نگاهبانى شود كه قراآت غير معتبر به قرآن راه نيابد ، ونص قرآن كريم از طريق ضبط محفوظ مانده ولحن وغلط قرائي در آن نفوذ نكند . ج - موافقت با قواعد زبان عربي : آن انگيزه أي كه موجب اشتراط اين شرط گرديد همان انگيزه أي بوده است كه باعث شد علماء در اعتبار قراآت ، شرط موافقت با رسم الخط مصاحف را پيشنهاد كنند ، زيرا علماء قراآت احساس كردند : قراآت معتبر با قواعد زبان عربي ناسازگار نيست ، وهيچ قرائت معتبرى وجود ندارد كه با مكتبى در نحو ويا با نظريه أي در اين فن ناسازگار باشد ، در حاليكه در ميان قراآت شاذه قراآتى به چشم مى خورد كه با قواعد زبان عربي ناسازگار است . وبراى خاطر اينكه قراآت شاذه را از عرصه ء قراآت معتبر بيرون رانند . اين شرط أخير را پيشنهاد كردند ، چنانكه به همين منظور ، شرط موافقت با رسم الخط مصاحف را مطرح ساختند . ظاهرا منظور آنها از پيشنهاد شرط موافقت با قواعد زبان چنان نبوده است كه قراآت معتبر را تابع قواعد نحوى معرفى كنند ، وگرنه به مناقشه با پاره أي از نحويين بر نمى خاستند ، ودر مقام رد آنها در مورد قراآتى برنمى آمدند كه برخوردار از صحت سند بود ، لكن با قواعد زبان عربي سازگارى نداشت . نحويين قراآتى راكه داراى سند صحيح به نظر مى رسيد ولى چون با قواعد زبان عربي منطبق نبود مردود اعلام كردند ، از قبيل قرائت حمزه درباره ء ( الارحام ) - كه در آية ء أول سوره ء نساء آمده - وحمزة آنرا به جر قرائت مى كرد ، ونيز مانند قرائت ابن عامر در ( قتل أولادهم شركائهم ) - كه در آية ء 137 سوره ء انعام آمده - وابن عامر ميان مضاف يعنى ( قتل ) ومضاف إليه يعنى

--> 1 . عبد الحميد حسن ( در يادواره ء حفني ناصيف ) ، مجله ء مجمع اللغة العربية قاهره 1390 ه‍ . ق = 1970 م ، ج 26 ، ص 44 . 2 . مباحث في علوم القرآن ، ص 100 ، ونيز رجوع كنيد به : السبيل إلى ضبط كلمات التنزيل ، ص 58 . 3 . براي اطلاع بيشتر بنگريد به : كتاب المصحف المرتل .